Pre dolaska Rimljana ove krajeve su naseljavali Iliri, a potom Kelti. U vreme halštatske epohe Iliri su na Rudniku koristili rudu o čemu svedoči nakit i ostali predmeti pronađeni na Maljenu. - potesu Rudnika. Kelti su takođe eksploatisali rudu i pravili oruđa i oružje od metala.

Eksploatacija rude u većem obimu počinje od dolaska Rimljana. O tome svedoče ostaci rimskih građevina na Rudniku, kao i triskvišta. Rudnnički grad, po Feliksu Kanicu, (autoru knjige "Srbija - zemlje i stanovništvo") je prvobitna rimska tvrđava, koja je kasnije preplavljena i dograđivana.
Prema brojnim i bogatim tragovima materijalne kulture, može se zaključiti da je na Rudniku bilo veliko rimsko naselje. Pored starih rudarskih okana, odakle je iskopavana ruda, pronađeni su ostaci rimskog hrama, posvećenog boginji Majci Zemlje - "TERA MATERTEA". Hram je ranije porušen, pa ga je rimski car Septimije Sever obnovio u III. veku i postavio kamenu ploču sa sledećim rekonstruisanim tekstom, koji u prevodu glasi:

"Imperator, Cezar, Lucije, Septimije Sever, Istrajni, Uzvišeni, obnovi hram Majke Zemlje, staranjem Kasija Ligurinca, carskog namesnika. Na molbu kolonista Publia Fundanietiheta i Publia Elija Mucania".

Ovu ploču na Rudniku pronašao je Janko Šafarić 1865. godine i predao Muzeju u Beogradu. Bogatstvo predmeta iz rimske epohe upotpunjavaju, pored statue boginje Gee i predmeti od keramike, zatim svetiljke i jedna boca za miris, pronađeni na Rudniku.

U selu Branetićima nađena je ostava rimskog srebrnog posuđa u težini od 18 kilograma. U selima Majdanu , Brđanima i Vraćevšnici pronađeno je nekoliko primeraka rimskog novca. Smatra se da je nalazište Rosulje u Šaranima prošlo kroz više kulturnih epoha.